Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin sədri, Əməkdar elm xadimi, professor Məhərrəm Qasımlının ünvanına bu günlərdə bir məktub gəlib. Əslində, hörmətli professorun ünvanına hər gün çoxlu məktublar gəlir və aşıq sənətinin pərəstişkarları bu məktublarda xalqımızın bu qədim sənətiylə bağlı öz düşüncələrini, mülahizələrini bölüşür, “Mədəniyyət” kanalında hər həftə efirə gedən “Saz-söz axşamı” verilişi ilə bağlı minnətdarlıqlarını ifadə edirlər. Qeyd etdiyimiz məktub da bu qəbildən olsa da, ayrıca bir özəlliyi var. Bu da ondan ibarətdir ki, məktub aşıq sənətinin o qədər də geniş yayılmadığı bir bölgədən – Lənkəranın Boladi kəndindən göndərilib. Məktubun müəllifi Heydər müəllim M.Qasımlının “Mədəniyyət” kanalında apardığı “Saz-söz axşamı” verilişinin hər buraxılışını böyük məmnuniyyətlə izlədiyini vurğulayır, aşıq sənətinin təbliği və tədqiqi sahəsindəki yorulmaz fəaliyyətinə görə Məhərrəm müəllimə minnətdarlıq edir və eyni zamanda bu sənətin bu günü ilə bağlı öz mülahizələrini dilə gətirir. Olduqca səmimi və aşıq sənətinə böyük məhəbbətdən doğan bu məktubun geniş ictimaiyyətə də çatdırılması qərarına gəldik.

Çox hörmətli Məhərrəm müəllim, özüm haqda qısa məlumat verəndən sonra əsas mətləbə keçərəm.

Mən Nəzərov Heydər Əbdül oğlu 1949-cu ildə Lənkəran rayonunun Boladi kəndində anadan olmuşam. Ali təhsilli müəlliməm, təqaüddəyəm.

Məhərrəm müəllim, sizi respublikada, ümumən Türk dünyasında aşıq sənətinin, şifahi xalq ədəbiyyatının yorulmaz tədqiqatçısı kimi tanıyıram. Hər şənbə gününü səbirsizliklə gözləyirəm. Siz o xoşbəxtlərdənsiniz ki, ən məşhur aşıqlarla həmsöhbət olmuş, onların məclislərində iştirak etmisiniz. İstədiyiniz havacatları dinləmiş, arzu və təkliflərinizi bildirmiş və təmtəraqlı dastan gecələrindən ruhi-qida almısınız. Ustad Şəhriyar sanki sizi vəsf edib:

Heydərbaba, Mirəjdər səslənəndə,

Kənd içinə səsdən-küydən düşəndə,

Aşıq Rüstəm sazın dilləndirəndə,

Yadındamı, nə hövləsək qaçardım?

Quşlar təkin qanad çalıb, uçardım.

Mən dəfələrlə sizə aşıq sənətinin bügünkü vəziyyəti barədə düşüncələrimi və təkliflərimi yazmaq istəsəm də, fikrimdən daşınmışam. Demişəm, professorun o qədər qayğıları var ki, onun vaxtını almayım. Amma oktyabr ayının 15-də sizin o tarixi verilişə baxandan sonra bu məktubu yazmağa məcbur oldum.

Dağlar mənim də ruhumu oxşayır. Əgər bir ölkənin dağları yoxdursa, həmin ölkənin insanları təbiətə yad adamlardır. Dağlar illər boyu aşıq və şairlərimizin ilham mənbəyi olub. Həmişə də deyiblər: “Mən şair olmazdım, sən olmasaydın”.

Aşıq Vüqar Şəmkirlinin ustad balabançının müşayiəti ilə “Ağır şərili” havası üstündə aşıq Şair Məhəmmədin dağlar şeirini oxuması məni həm kövrəltdi, həm də sevindirdi. Dağların vəsfinə aid xüsusi veriliş hazırladığı üçün möhtərəm Məhərrəm müəllimə, ustad balabançı Ələkbər Ələkbərova və gənc aşıq Vüqar Şəmkirliyə təşəkkürümü bildirirəm.

Eşitmişəm ki, aşıq sənətinin geniş yayılmış rayonlarda gənclər indi toylarına aşıq dəvət etmək istəmir, ara çalğıçılarına daha çox üstünlük verirlər. Bu hal cənub bölgəsi üçün də keçərlidir. Çünki bizdə aşıq sənəti inkişaf etməyib. Amma aşıqlar yurdu olan Tovuzda, Şəmkirdə, Gədəbəydə, Qazaxda, Şirvan bölgəsində belə halların baş verməsinə yol vermək olmaz! Həmin rayonların ağsaqqalları işə qarışmalı, aşığı toya çağırmayanlarla iş aparmalı, dədə-baba sənətinə xor baxmağın utancverici olduğunu izah etməlidirlər. Aşığı xalq dolandırır. Əgər aşıq toylara dəvət olunmursa, o, bu sənətlə məşğul olarmı?

Bizim gələcəyimiz olan gənclər unutmalı deyillər ki, erməni dığaları pusquda durub. Onlar bizim nəfəs və simli alətlərimizi yaxşı ifa edirlər. Düzdür, erməni nəfəsiylə, erməni ürəyiylə, erməni barmağıyla çalırlar, ancaq çalırlar. Əllinci illərə qədər xanəndə Azərbaycanlı olurdusa, tar və kamança çalan erməni olurdu. Onların tez-tez aşıq Avakı, Sayat-Novanı dilə gətirib, nə demək istədiklərini yaxşı bilməliyik. Burada A.Səhhətin “Ayı və şir” təmsili yerinə düşür:

Tülkü uzaqdan görüb bu haləti,

Bildi ki, yox heç birinin taqəti.

Gəldi, götürdü ovu, etdi fərar,

Həsrət ilə baxdı dalınca onlar.

Ermənilər milli mətbəximizin təamlarınının və oyun havalarımızın bəzilərini, “Sarı gəlin” mahnısını və digər milli dəyərlərimizi artıq özününküləşdiriblər. Biz sazımızdan, zurna-balabanımızdan daha möhkəm yapışmalıyıq. Hər gələn turist keyfə gəlmir. Ağıllı turist muzeylərimizə gedir. Sazla, tarla, kamançayla, zurna-balabanla maraqlanır.

Hörmətli Məhərrəm müəllim, bir tərəfdən gənclərimiz aşıqları toylarına dəvət etmir, digər tərəfdən televiziya və radio kanalları aşıqları yaxına buraxmır. Yadımdadır, müstəqilliyimizin ilk illərində hörmətli şairimiz Məmməd İsmayıl komitəyə (o zamankı Dövlət Radio və Televizya Verilişlər Komitəsi – red.) v rəhbərlik edirdi. O illər ərzində aşığı, sazı, zurna-balabanı çox dinlədik. Əsl vətənpərvər, milli təəssübkeş Məmməd müəllimə eşq olsun!

İndiki halda Aşıqlar Birliyinin sədri kimi, aşıqlarımızın əməyini qiymətləndirmək ümdə vəzifə kimi qarşıya qoyulmalıdır. Necə olur ki, 3-4 bayağı mahnı oxumaqla əməkdar və ya xalq artisti olurlar. İllər boyu xalqın xidmətində duran sinəsi dastanla dolu sazlı-sözlü aşıqlarımızın çoxunun heç bir fəxri adı yoxdur. Gözəl şairimiz Cabir Novruz deyirdi: “Sağlığında qiymət verin insanlara”.

Mən bir vətəndaş kimi sizdən xahiş edirəm, Aşıqlar Birliyinin sədri kimi Mədəniyyət Nazirliyinin qarşısında məsələ qaldırın: Əməkdar aşıq və xalq aşığı fəxri adları təsis edilsin. Ağsaqqal, istedadlı aşıqlarımız tezliklə bu adlarla təltif edilsin. Əgər Mədəniyyət Nazirliyində bu işlə əlaqədar bir irəliləyiş olmasa, Milli Məclisə, hətta möhtərəm Prezidentə müraciət etmək lazımdır.

Muğam evi var, Aşıqlar evi yoxdur. Bu hal nə dərəcədə düzgündür. Unutmaq olmaz ki, bütün aşıq havalarında muğam məqamları vardır. Qopuz (saz) Dədə Qorquddan gəlir, tar isə Sadıqcandan. Hansı daha uludur, ondan başlamaq lazımdır. Mən muğamla aşığı, sazı qarşı-qarşıya qoymaqdan uzağam. Muğamlar da bizimdir, dastanlarda bizimdir. Xanəndələr də bizimdir, aşıqlar da bizimdir. Mədəniniyyət Nazirliyinin balansında olan bütün kino-teatr binaları işbazlara satılıb. Nə səbəbə onlardan birini Aşıqlar Birliyinə vermirlər?

Məhərrəm müəllim, nazirliyin balansında kifayət qədər binalar var. Aşıqların da bir yığıncaq yeri olmalıdır. Siz tələb edin. Hətta həmin binanın həyətində 5-6 otaqdan ibarət aşıqlar üçün kiçik bir mehmanxana olmalıdır. Çünki 3-4 günlük Bakıya tədbirə gələn aşıq yer problemi ilə üzləşməməlidir.

Möhtərəm Məhərrəm müəllim, məni narahat edən məsələlər barədə kifayət qədər yazdım. İndi rahatam. Aşığa olan ögey münasibət yolverilməzdir. Burada M.Füzulinin “Ey təbib” rədifli qəzəli yerinə düşür:

Məqsədim açmaq deyildi dərdimi əsla sənə,

İstədim pünhan edim, səndən nə pünhan, ey təbib!

Klassik və müasir aşıq sənətinin dahi bilicisi, ensiklopedik biliyə malik “Bulaq Dədə”nin çoxillik verilişlərini qələmə alıb, hazırlayan Orxan Paşanı narahat etdiyim üçün gərək məni bağışlayasınız. Məktubumu oxuyandan sonra onu qoyun arxivinizə. Onsuz da sizin yaradıcılığınız haqqında çoxlu əsərlər yazırlar. Onda mənim məktublarıma da bir nəzər salarlar. Görərlər ki, cənub zonasında da aşığı, sazı, zurna-balabanı sevirlər.

Bilin ki, sizin zəhmətinizi, iş bacarığınızı, səmimiyyətinizi qiymətləndirənlər çoxdur. Böyük Yaradanın nəzəri üstünüzdən əskik olmasın.

Xoş arzularla

Heydər Nəzərov

 Lənkəran, Boladi kəndi.

17.10.2022

Gənclər və yeniyetmələr arasında aşıq sənətinə maraq gündən-günə artmaqdadır. Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin qayğısı sayəsində aşıq sənətinin tarixi ənənələrini yaşadan yeni səslər, yeni istedadlar üzə çıxır. Belə gənclərdən biri də İmralı Fikrət oğlu Fikrətlidir. Fikrət ustad oğludur – atası Fikrət Körpülü tanınmış aşıqlardan olub. 

İmralı Fikrətli bu günlərdə Azərbaycan Aşıqlar Birliyinə üzv qəbul olunub, AAB-nin sərdi, Əməkdar elm xadimi Məhərrəm Qasımlı ona üzvlük vəsiqəsini təqdim edib, sənətin çətin, lakin şərəfli yollarında uğurlar arzulayıb.

Sənətə yeni gələn aşıqlara daim diqqət və qayğı göstərən Azərbaycan Aşıqlar Birliyində aşıq sənətinin inkişafında özünəməxsus yeri olan ustad sənətkarlar da diqqətdən kənarda qalmır. Necə deyərlər, heç nə unudulmur, heç kəs yaddan çıxmır.

Ustad sənətkarlar haqqında kitablar hazırlanır, onların poetik yaradıcılıq nümunləri nəşr olunur, ifalarından ibarət audio və video disklər buraxılır.
AAB-nin katibi, Əməkdar mədəniyyət işçisi Musa Nəbioğlu bildirib ki, Azərbaycan Aşıqlar Birliyi tərəfindən ərsəyə gətirilmiş növbəti disk ustad aşıq, Əməkdar incəsənət xadimi Ədalət Nəsibova həsr olunub. belə İki diskdən ibarət olan albomun birinci hissəsində ustad sənətkarın repertuarındakı bənzərsiz ifaları – “Yanıq Kərəmi”, “Fəxri”, “Aran gözəlləməsi”, Hüseyni”, “Məmmədbağırı”, “Gəraylı”, “Baş dubeyti”, “Dilqəmi”, “Naxçıvanı”, “Baş sarıtel”, “Misri”, “Şahsevəni”, “Ruhani”, “Kərəm dubeyti” və “Müxəmməs” aşıq havaları, ikinci hissədə isə ustadın anadan olmasını 50 illik yubiley tədbirinin videolenti və aşıq Kərəm İncəliylə deyişməsi yer alıb.
Diski aşıq Altay Məmmədli hazırlayıb.

2022-ci il noyabrın 16-da Kürdəmir rayonundakı  Heydər Əliyev Mərkəzində  Azərbaycan Aşıqlar Birliyi Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyinin Xaqani Şirvani adına Aran Regional filialı və Kürdəmir rayon Mədəniyyət Mərkəzi ilə birgə Azərbaycan aşıq sənətinin görkəmli nümayəndəsi, Əməkdar mədəniyyət işçisi Aşıq Şakir Hacıyevin 100 illik yubileyi münasibətilə tədbir keçirib.

Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin sədri, Əməkdar Elm xadimi,  professor,  Məhərrəm Qasımlı çıxışında bildirib ki, Aşıq Şakir dövrünün, zəmanəsinin ritmi ilə yaşayan, yazıb-yaradan sənətkar olmuşdur. Mədəniyyət kanalında yayımlanan “Saz-söz axşamı” verilişinin bir neçə  buraxılışı bütünlüklə Aşıq Şakir Hacıyevə həsr olunub.

M.Qasımlı respublikanın ən mötəbər tədbirlərinin,  səhnələrinin bəzəyi olan sənətkarın el şənliklərinin, toy-mağarların ən əziz, ən arzulanan qonağı sayıldığını, keçirdiyi məclislərin söz-söhbətinin aylarla dillərdə dolaşdığını, istər lirik sevgi qoşmaları, istər ibrətamiz qoşmaları, istərsə də, əmək qəhrəmanlarından bəhs edən mahnılarının eyni həvəslə dinlənilməsini, söylədiyi dastanların, nağılların şirinliyi ilə də dinləyicisinin yaddaşına əbədi həkk olunmasını vurğulayıb.

 Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyinin Xaqani Şirvani adına Aran Regional filialının müdiri, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Yaqut Bahadurqızı Şirvan aşıq mühitinin ən böyük nümayəndəsi Aşıq Bilalın layiqli davamçısı Aşıq Şakir Hacıyevin isminin bu gün də dillər əzbəri olmasından, sənətinə olan sonsuz məhəbbətdən   danışıb.  Qeyd edib ki,  Aşıq Şakir Şirvan aşığı olsa da, onun sənətinə olan məhəbbətin coğrafi məkanı nəinki bütün Azərbaycan, hətta Qafqaz, Dağıstan, Orta Asiya, İranı əhatə edir. O,  məlahətli səsi, zənguləsi ilə ifa etdiyi aşıq havalara    möhürünü  vurub.

Kürdəmir Regional Mədəniyyət İdarəsinin rəisi Faiq Xudanlı  bu möhtəşəm  saz-söz bayramı münasibətilə tədbir iştirakçılarını təbrik edərək qeyd edib ki, Aşıq Şakir xanəndə kimi də çox sevilmiş, onun ifa etdiyi havalarda muğam gəzişmələri, xırda boğazlar, zəngulələr aşıq havalarına yeni üslub, zənginlik, şirinlik gətirmiş və  xanəndələrimiz, müğənnilərimiz onun repertuarından çox şey öyrənmişlər.

Kürdəmir rayon İcra Hakimiyyəti Başçısının müavini Vəsilə Əsgərli öz çıxışında Aşıq Şakir sənətinin davamçılarına uğurlar arzulayıb və vurğulayıb ki, XXI əsrin əvvəlində ulu öndərimiz H.Əliyev milli-mənəvi dəyərlərimizin ayrılmaz parçası olan folklorumuz və aşıq sənəti haqqında belə  demişdi: “Yeni əsrə, yeni minilliyə biz Qorqud irsinin bayrağı altında, Qorqud mənəviyyatını yaşadan insanlar kimi qədəm qoyuruq.” Ulu öndərin bu dahi kəlamı onun layiqli varisi İlham Əliyevin, mədəni, mənəvi, humanist layihələrin layiqli təmsilçisi, H.Əliyev fondunun prezidenti Mehriban Əliyevanın fəaliyyətinin devizinə çevrilmişdir. Saz-söz sənətçiləri, aşıqlarımız da mənəviyyatımızın, mədəniyyətimizin keşiyində duranlar, bayrağımızı daha uca zirvələrdə dalğalandıranlar sırasındadır”.

Jurnalist Tofiq Abdullayev çıxış edərək uzun müddətdən bəri Aşıq Şakir haqqında görkəmli şəxslərdən, ziyalılardan, sənət adamlarından ustad sənətkar haqqında topladığı xatirələrdən ibaqrət 3 kitab ərsəyə gətirməsindən bəhs edib.  

Məclisin sonunda Aşıq Şakirin nəvəsi, Nəsimi adına Dilçilik institutunun əməkdaşı, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Qətibə Mahmudova çıxış edərək tədbirin təşkilatçılarına və iştirakçılarına ustad sənətkara verdikləri dəyərə görə təşəkkürünü bildirdirib,  babasının xatirəsinə həsr etdiyi “Yolun düşsə, bu dünyaya  bir də gəl!” adlı kitabını tədbir iştirakçılarına təqdim edib.

Tədbirdə Əməkdar mədəniyyət işçisi, ustad aşıq Ağamurad Şirvanlı, tanınmış xanəndə-aşıq Əvəzxan Xankişiyev, Səfalı Əliyev, aşıq Elman Talıstanlı, gənc aşıqlar  Qəlbinur İbrahimli, Elçin Rəşidoğlu aşıq Şakirin repertuarından aşıq havalarını ifa ediblər. Tədbirə Aşıq Şakirin nəvəsi, aşıq Babək Şakirlinin ifasında  ustad sənətkarın hər zaman sevə-sevə ifa etdiyi, yaddaşlarda kök salan “Şirvan şikəstəsi” ilə yekun vurulub.

[bt_slider uid="1668684064-63761920ba59d" target="_blank" width="0" crop="no" thumbnail_width="800" thumbnail_height="600" show_title="no" centered="yes" arrows="yes" pagination="bullet" autoplay="5000" speed="600"][bt_image src="/images/bt-shortcode/upload/DSC_0001.JPG" title="DSC_0001.JPG" link="" parent_tag="slider"] [bt_image src="/images/bt-shortcode/upload/DSC_0010.JPG" title="DSC_0010.JPG" link="" parent_tag="slider"] [bt_image src="/images/bt-shortcode/upload/DSC_0019.JPG" title="DSC_0019.JPG" link="" parent_tag="slider"] [bt_image src="/images/bt-shortcode/upload/DSC_0015.JPG" title="DSC_0015.JPG" link="" parent_tag="slider"] [bt_image src="/images/bt-shortcode/upload/DSC_0034.JPG" title="DSC_0034.JPG" link="" parent_tag="slider"] [bt_image src="/images/bt-shortcode/upload/DSC_0073.JPG" title="DSC_0073.JPG" link="" parent_tag="slider"] [bt_image src="/images/bt-shortcode/upload/IMG-20221116-WA0017.jpg" title="IMG-20221116-WA0017.jpg" link="" parent_tag="slider"][/bt_slider]

AMEA Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunda “Kitabi-Dədə Qorqud”un Pakistanda urdu dilində nəşrinin təqdimatı keçirilib. Təqdimatda Pakistan Ədəbiyyat Akademiyasının Prezidenti, professor Yusif Xuşk, Avrasiya Yazarlar Birliyinin başqanı, “Qardaş qələmlər” dərgisinin baş redaktoru Yaqub Öməroğlu, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin sədri, Xalq yazıçısı Anar, AMEA-nın müxtəlif institutlarının direktorları və bir çox ziyalılar iştirak ediblər.

Təqdimatı giriş sözü ilə AMEA-nın prezidenti, Ədəbiyyat İnstitutunun baş direktoru, akademik İsa Həbibbəyli açaraq Ədəbiyyat İnstitutu ilə Pakistan Ədəbiyyat Akademiyası arasında qarşılıqlı əməkdaşlıq əlaqələrinin konkret layihələr üzrə uğurla davam etdirildiyini diqqətə çatdırıb. Bu vaxta qədər çap olunmuş kitablar, keçirilmiş konfranslar, əməkdaşlıq müqavilələri, müxtəlif tədbirlər barəsində ətraflı məlumat verib. Qeyd edib ki, “Pakistan nümayəndə heyətini Gəncəyə, Nizami Gəncəvinin vətəninə aparmışıq. Müəyyən səbəblərdən hələ də Pakistanda Nizami Gəncəvini həm Azərbaycan, həm fars şairi kimi tanıyırlar. Biz bunun səbəbini başa düşürük. Sovet ittifaqı ilə Pakistan arasında “dəmir pərdələr” olub. Azərbaycan Nizami Gəncəvi haqqında həqiqətləri Pakistana çatdıra bilməyib. Nizami Gəncəvi haqqında məlumatlar bütün dünyaya, o cümlədən Pakistana İran vasitəsilə daxil olub. Siz də bilirsiniz ki, qədim və orta əsrlərdə fars dilində yazmaq ənənə idi. Hindistanda Əmir Xosrov Dəhləvi də farsca yazıb.

Biz artıq sizinlə “Kitabi-Dədə Qorqud” layihəsini başa çatdırdıq. Bunun üçün sizə dərin minnətdarlığımı bildirirəm. İstərdim ki, ikinci layihəmiz Nizami Gəncəvi olsun. Biz əminik ki, qardaş Pakistan xalqı Nizami Gəncəvinin hansı xalqa mənsub olduğunu dünyaya göstərməkdə tərəddüd etməyəcək. Yayda “Kitabi-Dədə Qorqud”un urdu dilində çap ilə bağlı təklif etdik. Professor Yusif Xuşkun böyük səyləri ilə “Kitabi-Dədə Qorqud” ilk dəfə urdu dilində çap olunub. “Kitabi-Dədə Qorqud” Azərbaycan xalqının milli kimliyidir. Pakistan xalqı “Kitabi-Dədə Qorqud”u urdu dilində oxumaqla Azərbaycanı incəliklərinə qədər tanıyacaq. Bu iş Pakistan-Azərbaycan əlaqələrinə misilsiz töhfədir.

Akademiyanın prezidenti kimi ilk tədbiri “Kitabi-Dədə Qorqud”a həsr etdik. Həm də ilk tədbirimizdə Azərbaycanı dövlət kimi ilk tanıyan Türkiyənin və Pakistanın nümayəndələri iştirak edir. İlk tədbiri Ədəbiyyat İnstitutunda keçirməyimiz də bir tarixdir”.

 Pakistan Ədəbiyyat Akademiyasının Prezidenti, professor Yusif Xuşk eposun urdu dilində nəşri haqqında ətraflı məlumat verib: “Hazırda Azərbaycan Respublikasının Pakistandakı səfiri bizə çox kömək edir, əlaqələrimizin inkişafına səy göstərir. Azərbaycan yazıçıları üçün Pakistan yazıçıları yad deyillər və ya əksinə. Pakistan Ədəbiyyat Akademiyası Pakistanda yenidən Azərbaycan ədəbiyyatının seçilmiş əsərlərini urdu dilində çap etdirmişdir. Bununla belə bu kitab Azərbaycan ədəbiyyatının urdu dilinə tərcüməsi baxımından çox böyük inkişafdır. Ən vacib məqam odur ki, kitab Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin XIII qurultayı ərəfəsində çap olunmuşdur. “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanı Azərbaycanın ən qədim dastanıdır və ilk dəfədir ki, urdu dilinə tərcümə edilmişdir”.

Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin sədri, Xalq yazıçısı Anar çıxışında bildirib ki, “İsa müəllimin ədəbiyyat tariximizə tamamilə yeni baxışdan yanaşması və bunu əməli işdə göstərməsi, “Kitabi-Dədə Qorqud”la ədəbiyyat tariximizin başlaması dönüş nöqtəsidir və bu da İsa müəllimin xidmətidir”.

Təqdimatda Əlyazmalar İnstitutunun baş direktoru, akademik Teymur Kərimli, Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin sədri, Əlyazmalar İnstitutunun şöbə müdiri, professor Məhərrəm Qasımlı, Memarlıq və İncəsənət İnstitutunun baş direktoru, AMEA-nın müxbir üzvü Ərtegin Salamzadə, Azərbaycan-Asiya ədəbi əlaqələri şöbəsinin baş elmi işçisi, filologiya elmləri doktoru Bəsirə Əzizəliyeva, “Qardaş qələmlər” dərgisinin baş redaktoru Yaqub Öməroğlu, AMEA-nın müxbir üzvü Könül Bünyadzadə, Dilçilik İnstitutunun baş direktoru, professor Nadir Məmmədli, Fəlsəfə İnstitutunun icraçı direktoru Eynulla Mədətli və professorlar Qəzənfər Paşayev və Əsədulla Qurbanov da çıxış edərək nəşrin əhəmiyyətindən danışıblar.

Gülnar Səma

Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutu,

İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsi

Azərbaycan Aşıqlar Birliyində gənc aşıqlara daim qayğı göstərilir. Aşıq sənətinin tarixi ənənələrini daha dərindən mənimsəmələri üçün tez-tez ustad aşıqlarla görüşlər və ustad dərsləri təşkil olunur, sənət yollarında püxtələşmələri üçün onlara hər cür dəstək göstərilir.

Sənətdə ilk addımlarını atan gənclərlə bağlı həyata keçirilən layihələrdən biri də yeni istedadların – yeni səslərin üzə çıxarılması ilə bağlıdır. Belə uğurlu addımlardan biri də Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin AzTV ilə birgə həyata keçirdiyi layihədir. Bu barədə məlumat verən AAB-nin katibi, Əməkdar mədəniyyət işçisi Musa Nəbioğlu bildirib ki, respublikamızın bütün bölgələrində yaşayan gənc aşıqları əhatə edən layihə çərçivəsində ən istedadlılar seçilərək ifaları hər həftə “Mədəniyyət” kanalı vasitəsi ilə yayımlanan “Saz-söz axşamı” verilişində sənətsevərlərə təqdim olunur. Artıq bu qəbildən olan dördüncü veriliş də hazırlanıb və yaxın günlərdə efirdə yayımlanacaqdır. Bu dəfə tamaşaçılar gənc aşıqlardan Polad Mansurov, Murad Babaşov, Murad Dadaşəliyev, Ləman və Əli Məhərrəmzadələr və Vidadi Axundovun ifasında “Cəngi Koroğlu”, “Aran gözəlləməsi”, “Şirvan şikəstəsi”, “Kərəm gözəlləməsi”, “Yayma” və “Şahsevəni” aşıq havalarını dinləyə biləcəklər.
İl ərzində həyata keçirilən layihənin yekunu kimi isə bu il oktyabr ayının sonlarında paytaxtın böyük mədəniyyət ocaqlarının birində gənc aşıqların konsertinin keçirilməsi nəzərdə tutulur.

Azərbaycan aşıq sənətinə ağır itki üz verib. Ustad aşıq, Əməkdar mədəniyyət işçisi Əlixan Abbasqulu oğlu Niftəliyev 2022-ci il noyabrın 13-də vəfat edib.

Əlixan Abbasqulu oğlu Niftəliyev 1943-cü ildə Tovuz rayonunun Aşağı Quşçu kəndində anadan olub. Doğulduğu kənddə orta məktəbi bitirib və sonra ordu sıralarında xidmət edib. Hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra həyatını bütünlüklə aşıq sənətinə həsr etmək qərarına gəlib.  Şirin səsi və sənətə böyük marağı onu dövrünün tanınmış ustad sənətkarı Mikayıl Azaflının yanına gətirib. Bu böyük sənətkarın yanında şəyird olaraq aşıq sənətinin incəliklərini mənimsəyib. Zil, şaqraq və məlahətli səsi ilə seçilən Aşıq Əlixan 1968-1990-cı illərdə ustad sənətkar Əkbər Cəfərovla sənət yoldaşı kimi birgə məclislər aparıb.

 Ustad yanında püxtəlişdikdən sonra müstəqil aşıq kimi el şənliklərində, rəsmi dövlət tədbirlərində, respublikamızda keçirilən folklor festivallarında çıxış edib, Azərbaycan mədəniyyətini bir sıra xarici ölkələrdə keçirilən beynəlxalq musiqi festivallarında ləyaqətlə təmsil edərək qızıl medal, fəxri fərmanlar və müxtəlif qiymətli hədiyyələrlə təltif olunub.

2008-ci ildə “Əməkdar mədəniyyət işçisi” fəxri adına layiq görülüb.

Özünəməxsus ifa tərzi ilə seçilən Aşıq Əlixan eyni zamanda güclü natiqlik qabiliyyəti və dastanlarımızın mahir bilicisi kimi də aşıqsevərlərin rəğbətini qazanıb. Onun ifa etdiyi bir çox aşıq mahnıları və dastanlar Az.TV-nin “qızıl fondunda” qorunub saxlanılır. Bu sıradan “Novruz və Qəndab” dastanını xüsusilə qeyd etmək lazımdır. İfaları UNESCO səviyyəsində lentə alınaraq qorunur.

Azərbaycan aşıq sənətinin inkişafında, yeniyetmə və gənclərdə bu sənətə meyil və marağın gücləndirilməsində böyük xidmətləri olan Aşıq Əlixan Niftəliyev Azərbaycan aşıqlarının IV, V və VI qurultaylarında iştitrak edib.

Hər zaman bənzərsiz ifası ilə seçilən ustad sənətkar Əlixan Abbasqulu oğlu Niftəliyevin əziz xatirəsi yaxınlarını, doğmalarının və bütün sənətsevərlərin qəlbində daim yaşayacaqdır.

AZƏRBAYCAN AŞIQLAR BİRLİYİ

Azərbaycan Aşıqlar Birliyində ərsəyə gətirilmiş daha bir kitab işıq üzü görüb. “Aşıq deyişmələri” adlanan bu antologiya Azərbaycan aşıq ədəbiyyatının tarixində ən fəal və işlək bir sənət axarını – aşıq deyişmələrinin xronoloji mənzərəsini ortaya qoyan ilk mükəmməl və sistemli nəşr işidir. Topluda orta çağların Yetim Aydın, Aşıq Qərib, Qurbani, Abbas Tufarqanlı, Xəstə Qasım, Abdalgülablı Valeh kimi nəhəng ustadları və onlardan sonrakı dönəmlərdə yaşayıb fəaliyyət göstərmiş Hüseyn Şəmkirli, Aşıq Ələsgər, Molla Cuma, Aşıq Şenlik, Hüseyn Bozalqanlı, Aşıq Şəmşir, Növrəs İman, Mikayıl Azaflı və digər saz-söz ustadlarının yaradıcılıq nümunələri yer alıb.

Dastanlarda, dastan-rəvayətlərdə, eləcə də dastandankənar əhvalatlarda yer alan aşıq deyişmələri və onun poetik strukturu (qarşılaşmaya gətirən səbəb, məktub-dəvət, hərbə-zorba, müəmma və qıfılbəndlərlə bir-birini sınağa çəkmək və s.), eləcə də aşıqlarla şairlərin deyişmələri, məktublaşma şəklində olan şeirləşmə-deyişmələr, bayatı üstündə qurulan bağlamalar və onların cavabları, duet-deyişmələr sırasından olan çoxsaylı örnəklər də antologiyanın müvafiq bölmələrində geniş yer alıb.
Geniş saz-söz ictimaiyyəti, aşıq sənəti ilə məşğul olan mütəxəssislər, doktorant, magistr və tələbələr, eləcə də, saz-söz aləminə qədəm qoymaq istəyən yeniyetmə və gənclər üçün nəzərdə tutulan topluda dastanlarda, dastan-rəvayətlərdə, eləcə də dastandankənar əhvalatlarda yer alan aşıq deyişmələri və onun poetik strukturu (qarşılaşmaya gətirən səbəb, məktub-dəvət, hərbə-zorba, müəmma və qıfılbəndlərlə bir-birini sınağa çəkmək və s.), eləcə də aşıqlarla şairlərin deyişmələri, məktublaşma şəklində olan şeirləşmə-deyişmələr, bayatı üstündə qurulan bağlamalar və duet-deyişmələr sırasından olan çoxsaylı örnəklər yer almışdır.
Antologiyanın elmi məsləhətçisi Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin sədri, Dövlət Mükfatı laureatı Məhərrəm Qasımlı, hazırlayanlar Əməkdar elm xadimi, professor Məhərrəm Qasımlı, professor Mahmud Allahmanlı, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Altay Məmmədli, elmi redaktoru isə filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Aynur Xəlilovadır.

Azərbaycan Aşıqlar Birliyi təşkilatın qarşısında duran vəzifələrin həyata keçirilməsinin səmərəliyini artırmaq, aşıqların fəaliyyətini stimullaşdırmaq üçün bölgələrdə Birliyin filial və bölmələrinin işinin təkmilləşdirilməsi, yeni təmsilçiliklər yaradılması istiqamətində işləri davam etdirir. Bölgələrdə aşıqların və müvafiq qurumların təmsilçilərinin iştirakı ilə toplantılar keçirilir, bölmələrə yeni rəhbər heyət seçilir.

Növbəti belə tədbir 2022-ci il  iyun ayının 21-də Ağcabədi rayonunun Taxtakörpü qəsəbəsində keçirilib. Ağcabədi Regional Mədəniyyət idarəsinin dəstəyi ilə keçirilən tədbirdə Laçın, Qubadlı və Zəngilan rayonlarından olan aşıqlar, mədəniyyət müəssisələrinin təmsilçiləri və saz-söz  ictimaiyyətini təmsil edən ziyalılar iştirak ediblər.

Toplantıda təşkilati məsələlər müzakirə olunub. Əməkdar mədəniyyət işçisi, ustad aşıq Umbay Axundov “Fəxri mədəniyyət işçisi” Nizami Şirinovun ustad aşıq olmaqla yanaşı həm də təşkilatçılıq qabiliyyətinə malik olduğunu tədbir iştirakçılarının diqqətinə çatdırıb və təklif edib ki, N.Şirinov  Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin Laçın-Qubadlı-Zəngilan bölgəsi üzrə bölmənin rəhbəri seçilsin.

Ustad aşığın təklifi yekdilliklə dəstəklənib və aşıq Nizami Şirinov AAB-nin Laçın-Qubadlı-Zəngilan bölməsinin sədri, aşıq Təbriz  Sadıqov isə sədrin müavini seçiliblər.

Azərbaycan Aşıqlar Birliyi və Daşkəsən rayon İcra Hakimiyyətinin birgə təşkilatçılığı ilə 2022-ci il noyabr ayının 1-də ustad aşıq Hüseyn Qoşqarlıya həsr olunmuş xatirə gecəsi keçirilib. Daşkəsən rayon Mədəniyyət evində keçirilən tədbiri rayon İH başçısı Əhəd Abıyev açaraq ölkəmizdə mədəniyyətin digər sahələri kimi, aşıq sənətinin inkişafına da son illərdə dövlət səviyyəsində göstərilən diqqət və qayğıdan danışıb, bu gün Daşkəsəndə çoxsaylı aşıqların fəaliyyət göstərməsini vurğulayıb, ustad aşıq Hüseyn Qoşqarlının xatirə gecəsinə toplaşanları salamlayaraq, ustad aşığn xidmətlərini vurğulayıb və onun hər zaman qəlblərdə yaşayacaq bir sənətkar kimi bundan sonra da daim diqqət mərkəzində olacağını bildirib.

Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin sədri, Əməkdar elm xadimi, professor Məhərrəm Qasımlı ustad sənətkarın həyat və yaradıcılığı barədə ətraflı məlumat verərək qeyd edib ki, Hüseyn Qoşqarlı özünəməxsus ifası ilə seçilən ustad aşıq olmaqla yanaşı, eyni zamanda dastanlarımızın bilicisi idi, bədii yardıcılıqla da məşğul olurdu. Xəstə Qasım və Növrəs İmanla bağlı dastanlar məhz onun dilindən qələmə alınaraq ayrıca kitab kimi nəşr olunub. M.Qasımlı eyni zamanda Daşkəsəndə fəaliyyət göstərən aşıqlardan söz açıb, bu rayonda AAB-nin bölməsinin yardılmasının böyük əhəmiyyəti olduğunu vurğulayıb.

ABB-nin Daşkəsən bölməsinin rəhbəri aşıq Saleh Qoşqarlı öz çıxışında keçirilən tədbiri ustad aşıq Hüseyn Qoşqarlının xatirəsinə böyük ehtiram olmaqla yanaşı, həm də rayonda yaşayıb fəaliyyət göstərən aşıqlara diqqət və bütövlükdə aşıq sənətinə verilən dəyər kimi qiymətləndirib.

Hüseyn Qoşqarlınnı oğlu Sahib Qoşqarlı atasının xatirəsinə həsr olunmuş tədbirə görə təşkilatçılara və tədbir iştirakçılarına ustadın ailəsi adından minnətdarlıq edib.

Tədbirin bədii hissəsində rayonda yaşayıb fəaliyyət göstərən aşıqlar çıxış edərək H.Qoşqarlınnı şeirlərini müxtəlif aşıq havaları üstündə tamaşaçılara təqdim ediblər.

Tədbir iştirakçılarına son illərdə AAB tərəfindən nəşr edilmiş kitablar hədiyyə olunub.

Azərbaycan Aşıqlar Birliyində ustad aşıqlara – aşıq sənətinin inkişafında mühüm xidmətləri olmuş sənətkarlara daim diqqət və qayğı göstərilir, onlarla tez-tez görüşlər keçirilir, yaradıcılıqları təbliğ olunur, fəaliyyətləri müxtəlif formada stimullaşdırılır.

Bu günlərdə AAB-də növbəti belə bir görüş Göyçə aşıq mühitinin layiqli davamçılarından olan ustad aşıq Ələddin Göyçəli (Süleymanov) ilə baş tutub. AAB-nin sədri, Əməkdar elm xadimi, professor Məhərrəm Qasımlı ustad aşıqla sənətlə bağlı fikir mübadiləsi aparıb, yeniyetmə və gənclərdə sənətə marağın artırılmasının vacibliyini vurğulayıb. 

Sonda AAB sədri ustad sənətkarı aşıq sənətinin inkişafındakı xidmətlərinə görə “Fəxri diplom”la təltif edib.

Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin sədri, Əməkdar elm xadimi, professor Məhərrəm Qasımlı uzunillik elmi fəaliyyəti zamanı apardığı tədqiqatları və nüfuzlu elmi jurnallarda nəşr olunmuş məqalələri ilə Türk mədəniyyətinə və dilinə göstərdiyi xidmətlərə görə Türkiyənin  Hacı Bektaş Vəli  Kültür Dərnəyi, Qırğızıstandakı K.Tınıstanov adına İssık-Göl Dövlət Universiteti və Türk Dünyası Söz Akademiyasının birgə təsis etdiyi “Manasın mirasçıları:  Türk dünyası kültürünə hizmet ödülü”nə layiq görülüb.  

Bu günlərdə Azərbaycan Aşıqlar Birliyində qonaq olan “Dünya Söz Akademiyası” Dərnəyinin başqanı, professor Hayrettin İvgin Hacı Bektaş Vəli  Kültür Dərnəyinin başkanı Mustafa Özcivan,  K.Tınıstanov adına İssık-Göl Dövlət Universitetinin rektoru professor Kurmanbek Abdıldayev və  və Türk Dünyası Söz Akademiyasının başkanı Hayrettin İvginin imzaladığı mükafatı və medalı Məhərrəm Qasımlıya təqdim edib.

 “Dünya Söz Akademiyası” Dərnəyinin (Türkiyə) başqanı, professor Hayrettin İvgin Azərbaycan elmi ictimaiyyətinə yaxşı tanışdır. Dəfələrlə respublikamızda olan H.İvgin Azərbaycan ədəbiyyatının və mədəniyyətinin qardaş Türkiyədə yorulmaz təbliğatçılarındandır.

Görüş zamanı həmçinin Azərbaycan və Türkiyə ədəbi-mədəni əlaqələrinin daha da inkişaf etdirilməsi üçün qarşılıqlı fəaliyyətin genişləndirilməsi perspektivlərinə dair fikir mübadiləsi aparılıb.

Görüşdə AAB-nın  əməkdaşları ilə yanaşı şair Vüqar Əhməd və gənc, istedadlı xanəndə Almaxanım Əhmədli də iştirak ediblər.